Bólusetning við inflúensu besta vörnin

Stökkbreytingar sem verða á erfðaefni inflúensuveira geta haft áhrif hvernig veiran smitast og hvernig ónæmiskerfi líkamans þekkir hana. Þessar breytingar eru algengar og eru ástæða þess að inflúensan gengur yfir árlega og hver einstaklingur getur smitast aftur og aftur. Vegna þess er mælt með bólusetningu árlega. Þessar stökkbreytingar geta einnig valdið því að nýjir stofnar inflúensuveirunnar verða til.

Besta vörnin gegn inflúensu er árleg bólusetning sem veitir um 60-90% vörn gegn sýkingu. Bóluefnið er uppfært árlega til að veita sem besta vörn gegn þeim veirustofnum sem búist er við að verði algengastir hverju sinni. Þó bólusetningin komi ekki alltaf í veg fyrir smit getur hún dregið verulega úr hættu á alvarlegum veikindum og fylgikvillum t.d. lungnabólgu. Bólusetning er einnig mikilvæg leið til þess að draga úr útbreiðslu inflúensu og vernda viðkvæma einstaklinga í samfélaginu. Eftir bólusetningu næst ónæmissvar yfirleitt innan 2 til 3 vikna.

Lyfjafræðingar Apótekarans bólusetja við inflúensu einstaklinga 18 ára og eldri.

Forgangshópar í bólusetningu samkvæmt tilmælum sóttvarnarlæknis:

• Allir einstaklingar 60 ára og eldri

• Þeir sem þjást af langvinnum hjarta-, lungna, nýrna- og lifrarsjúkdómum, offitu,

sykursýki, illkynja sjúkdómum og öðrum ónæmisbælandi sjúkdómum

• Heilbrigðisstarfsmenn sem annast einstaklinga í áðurnefndum áhættuhópum

• Fólk í starfstengdri áhættu vegna samsmits árlegrar inflúensu og fuglaflensu

Barnshafandi konum býðst bólusetning við inflúensu í mæðravernd á heilsugæslu.

Ofangreindir áhættuhópar fá bóluefnið sér að kostnaðarlausu.

Einnig er hægt að fá bóluetningu við Pneumókokkum.

Einnig eru til lyf sem eru í sérstökum tilfellum notuð til þess að meðhöndla inflúensu

einkum hjá þeim sem eru í áhættuhóp eða hafa versnandi einkenni.

Tamiflu (Oseltamivir) getur stytt veikindatímann og dregið úr alvarleika veikindanna.

Mestur árangur er þegar meðferðin er hafin eins fljótt og hægt er, helst innan 48 klukkustunda frá því fyrstu einkenni koma fram. Þar sem inflúensa er veirusýking virka sýklalyf ekki gegn henni. Tamiflu kemur ekki í stað inflúensubólusetningar.

Pneumókokkar

Pneumókokkar (Strepococcus pneumoniae) eru bakteríur sem finnast í slímhúðum í

nefi og hálsi hjá fullfrískum einstaklingum í öllum aldurshópum og þá sérstaklega

ungum börnum án þess að valda nokkrum sjúkdómseinkennum. Ef varnir líkamans

veikjast, t.d. við kvefi eða inflúensu, geta bakteríurnar valdið sýkingum.

Algengastar eru:

• Eyrnabólga
• Sýking í ennis- og kinnholum
• Lungnabólga

Þessar bakteríur geta þó einnig valdið mun alvarlegri sýkingum eins og heilahimnubólgu

og blóðsýkingum og kallast þá ífarandi pneumókokkasýkingar.

Þeir sem eru í mestri áhættu við að fá alvarlegar sýkingar eru börn undir 5 ára aldri og

fullorðnir eldri en 60 ára. Einnig einstaklingar á öllum aldri með meðfædda eða áunna

ónæmisgalla og ýmsa aðra sjúkdóma.

Í vissum tilfellum getur verið nauðsynlegt að veita meðferð með sýklalyfjum við

pneumókokkasýkingum. Við alvarlegustu sýkingum er sýklalyfjagjöf á sjúkrahúsi

nauðsynleg.

Öflugasta forvörnin er bólusetning

Bóluefni hafa verið þróuð gegn þeim gerðum af pneumókokkum sem eru líklegastar til

að valda alvarlegum sýkingum og vekja má athygli á því að bólusetning gegn

pneumókokkum getur minnkað hættuna á alvarlegum fylgikvillum í kjölfar inflúensu.

Börn á Íslandi eru bólusett gegn pneumókokkum sem hluti af almennri

barnabólusetningaráætlun og er mikilvæg leið til þess að draga úr hættu á alvarlegum

veikindum snemma á ævinni. Bólusetningar við pneumókokkum hafa einnig stuðlað að

minni sýklalyfjanotkun sem dregur úr hættunni á útbreiðslu sýklalyfjaónæmra

pneumókokka.

Mælt er með því að fullorðnir sem tilheyri áhættuhópum og þeir fullorðnir sem náð hafa

60 ára aldri láti bólusetja sig gegn pneumókokkum. Hægt er að sækja um

greiðsluþátttöku til sjúkratrygginga fyrir bóluefninu hjá þeim einstaklingum sem tilheyra

áhættuhópum á öllum aldri. Aðrir greiða bóluefnið að fullu.

Ólíkt inflúensubólusetningu þarf ekki endilega að endurtaka pneumókokkabólusetningu

á hverju ári. Það fer eftir aldri, heilsufari og því hvaða bóluefni einstaklingurinn fær.